KREIS SPROTTAU -SAGAN ALT + NEU

 

   






 Halbau Ilowa

 Einwohner: (1885)  1570

                      (1897)  1893

                      (1913)  2171

                      (1944)  3480


 um 1356

 Marktflecken ------>  ab 1962 Stadt
                        Vorwerk Nikolschmiede  Amtsgericht


                Ort im Kreis Sagan  Partnerorte: Rietzschen  (D )
                   Jänschwalde (D )



 

  Standesamt ab 1876 im Ort 

 


 Grund , Boden und Vermögen /Auswahl
                                                                                                     

1858 Rittergut Graf von Kospoth


1876
 Freiherr von Thielemann


1886Rittergut ...v.Malzewski

785 ha
1898 Rittergut Kurt von Holleben


1905

Rittergut Fried.Maxim.- Graf v. Hochberg
1913Vermögen Friedrich Graf von Hochberg-
 11-12 Mill.   RM
   
1921Rittergut Richard Stolle

947 ha
1930Rittergut Paul Jentzig

950 ha
1937

Gut

Rittergut+Charlottenhof+

Saatz:

 

Paul Jentzig-- Vollmacht: H .Otto

 

 Wilhelm Winkler AG

  Mühle

  Großgeflügelfarm

  

               

 Der nächste Anschluss:

                     

 

                                       Bahnhof im Ort ( 1846 --- )

                               Linie Sommerfeld - Liegnitz

                          Niederschlesische-Märkische Bahn

 im Ort

 

 




 



 Katholische Schule: 
 1900

 33 Kinder-2 Klassen-1 Lehrer

 auch für Zehrbeutel- Tschirndorf- Kunau- Klix

 1925 32 Kinder-1 Klasse-1 Lehrer



 Evangelische Schule: 
 1867 Schule und Umgebung- 270 Kinder - 3 Klassen
 1893 Schule- 4 Lehrer
 1907 Schule - 6 Klasse -4 Lehrer
 1927 Schule - 6 Lehrer



 Volksschule: 
 
 1939 Volksschule

 


 ...in Halbau geboren :
 
 Friedrich Boser ( 1809 -1881 ) Porträtmaler

 Carl Thiem ( 1850 -1917 ) Chirurg
 
 Ewald Glombitza (1878 -1969) KPD -Politiker

 Ewald Lehmann (1934 --- )   Kameramann

 Karl Gottlieb Prätzel (1785 - 1861)

 Karl Gottlieb Plato  (1757--1833) Pädagoge

 

 Friedrich T. Frosch  (1761 ---)  Pädagoge

 Alle Texte by  Tx 26

 

 


 Amtsgericht bis 1945

 im Ort

      Heute:   Hotel in der ehem. Villa Winkler

     

 

 Industrie:
 Baumwollweberei Damastweberei
 Spinnerei W.Winkler AG Glashütten seit 1870 Gebr.Kleinert
  Zigarrenfabrik
 Einsatz einer Dampfmaschine von Raupacher Maschinenfabrik Görlitz bei

                                           

                                                Glashüttenwerke H. Kleinpau

     

 

 

                                                                                     -----google: Familie Heinrich


Bilder vom Ort und Kreis: ansichten.hpage.com

   


 

 
   Adel:  http: //de.wikipedia.org/wiki/Wehrau
     

   v. Kottwitz, v.Schellendorf,  v. Hochberg,  Grafen

   v. Promnitz, Grafen v. Kospoth

                 Freiherren v.d. 

                 Reck, Jantzig, v.Holleben




 
 
 
   Schlesische Schlösser   Weber- Band 1 - 1909
  
 Halbau
 
 Besitzer: 
 
 Friedrich Maximillian  Reichsgraf von Hochberg, 
 
 Freiherr zu Fürstenstein


 
 Die früher sehr ausgedehnte Herrschaft Halbau hat im 14. u. 15. Jahrhundert den 
 
 Herren von Kottwitz gehört.1570 kaufte sie Christoph Schellendorf und 1682
 
 Baltashar Graf von Promnitz.
 
 
 
 Durch Wiederverheiratung der Witwe des Grafen von Promnitz mit Friedrich August 
 
 
 Grafen von Kospoth kam die Herrschaft an die  gräfliche Kospothische Familie
 
 
 für etwa 100 Jahre.
 
 
 1862 verkaufte sie die Witwe des 1861 verstorbenen Grafen Erdmann von Kospoth an
 
 
 Conrad Freiherr  von der Reck.
 
 
 Nachdem Halbau hierauf kurze Zeit in der Hand  verschiedener Besitzer gewesen,
 
 
 erkaufte es 1894 Oberleutnant der Landwehr Curt von Holleben,von dem der
 
 
 jetzige Besitzer Schloss und Herrschaft Halbau im Dezember 1901 käuflich
 
 
 erwarb.
 
 
 Halbau hatte für den Erwerber besonderes Interesse,da die Ur-Urgrossmutter des 
 
 
 Reichsgrafen von Hochberg, die Herzogin von Anhalt-Köthen-Pless, geb. Gräfin von 
 
 
 Promnitz , aus dem Hause Halbau stammte.
 
 
 Der älteste Teil des Schlosses ist im Jahre 1626 von Christian Freiherrn von 
 
 
 Schellenburg neu erbaut worden ,wie eine Inschrift am Schlossportal bekundet.
 
 
 Durch einen Grafen Promnitz wurde 1720 ein Flügel angefügt.
 
 
 Der jetzige Besitzer baute das Schloss in den Jahren 1903-1905 im Inneren um ,
 
 
 und stattete es mit feinem Kunstsinn mit den auf seinen verschiedenen
 
 
  Auslandsreisen gesammelten Kuriositäten und wertvollen 
 
 
 Kunstgegenständen aus.
 
 
 Der Park wurde nach Graf Hochbergs eigenen Entwürfen unter sehr 
 
 wirkungsvoller Verschmelzung von Vorhandenen und Neuen zu einer
 
 
 der schönsten und eigenartigsten Parkschöpfungen umgestaltet ,
 
 
 die immer noch weiter ausgedehnt wird.
 
 

 

 


          
  

--ehem. Villa Winkler -- HEUTE: Hotel

---2  foto privat 2010
 

                                                                                                                   

     

                                              Jüdische Gemeinde

   



Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche im Ort
   



 
                                                            text -gekürzt-+ bild by polska-org.pl

        
           Herz Jesu Kirche mit Orgel von 1936- Fa.Kemper u. Sohn Lübeck

                           quelle 1907 by Tx 28

 Katholische Kirche  im Ort


 Kirche heute Kirche König Christus -Neubau
           





           bild by polska-org.pl

 Kirche heute ehem.evangelische Kirche
 
      jetzt katholisch


           

          

               

 Schlosspark

 Winklerpark

 Herzogliches Waldhaus

 

 

 Handwerker 1927


 Fleischer K.Altmann                 T.Hermann

 H.Kunath                   B.Schubert

 K.Winkler


 Dachdecker M.Arold                      P.Schinke


 Sattler G.Handke                   R.Jäkel

 E.Meissner                  A.Reiche


 Bäcker B.Außner                    A.Dreißig

 W.Gadischke               M.Hainke

 G.Herbrich                  W.Knoll


 Schneider O.Balzer                     F.Gerber

 M.Hirche                    H.Jagla

 K.Klapper


 Schmied E.Scholz                     H.Seibt


 Schuhmacher W.Behlke                    K.Grützmacher

 P.Koch                        E.Lalowski

 K.Nitschke                  K.Wade

 E.Rieger


 Tischler S.Berthold                  W.Boide

 P.Kahle                       P.Reiche

 E.Stellmacher


 Schornsteinfeger H.Hauffen


 Maler F.Hoffmann                  P.Rother

 R.Schäl


 Klempner O.Hübner                     P.Rüdiger


 Böttcher W.Kausche                   B.Krause


 Friseur O.Meissner                   G.Winkler

 A.Posselt


 Uhrmacher M.Neumann                  A.Tryler

 G.Weihnacht


 Schlosser P.Schlensog






 Amtsbezirk Halbau und Gutsbezirk:
 Halbau,-1.Jan.1874
 Halbau Städtisch, Heiligensee , Birkenlache, Halbau-Ober Lausitz,Klix-   Oberlausitz,Neudorf,
 Neuhaus , Zehrbeutel -Ober Lausitz , Nikolschmiede -Ober Lausitz und Schlesisch
 Gutsbezirk: Halbau
 
 Halbau .1.Jan. 1908
 Birkenlache , Halbau , Heiligensee, Klix , Neudorf , Neuhaus
 Nikolschmiede ,Schlesisch Halbau , Schlesisch Nikolschmiede , Zehrbeutel
 
 Halbau, 1.Febr. 1933
 Halbau ,Heiligensee , Klix ,Neuhaus , Zehrbeutel, Schlesisch Nikolschmiede
 
 Halbau 1937
Halbau , Klix ,Nicolschmiede , Heiligensee ,Neuhaus
 
Halbau,-1.Jan.1945
 Halbau , Klix , Neuhaus , Nikolschmiede



 


 

                  


 

  
 Stand:  1941 Bürgermeister Korn

 

 Vertrieben  1945

 

 


 ++++++ HEUTE:

  Gemeinde mit 10 Orten

                                                              















 Hammerfeld Czerna
 

 Einwohner: (1897)  670

                      (1913)   675

                      (1944 )  701

 Industrie

                      bis 01.11.1937  alter Name:
              Tschirndorf


                        Ort im ehem. Kreis Sagan 

 Standesamt ab 1881 in Kunau

 

  

Bilder vom Ort und Kreis: ansichten.hpage.com


   
                          Beschreibung des Ortes um 1845--später Hammerfeld

   


 Grund und Boden-- Tschirndorf/Auswahl
                                                                        

 
1886Forstflächen Lehnfürstenthum Sagan   2006 ha
    

 

 


         
                                                        Ortserklärung by polska-org.pl-Auszug

 

 


 Der nächste Anschluss:

 

                        

                                   in Kunau 4 km



 im Ort 

 

                     

                    



 


 Katholische Schule: 
 1900 Schule in Halbau


 Evangelische Schule: 
 1845 Schule + für Zehrbeutel
 1867 Schule- 110 Kinder- 2 Lehrer
 1893 Schule-  2 Lehrer
 1927 Schule - 1 Lehrer


 Volksschule :

 1939 Volksschule

   



 Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche Kunau


 Katholische Kirche Halbau

 Kirche heute


   


                                Neue katholische Kirche .Bild privat 1982
                                Niepokalanego Poczecia N Mary i Panny





 


  Schloss Tschirndorf um 1898
 
  bild+text-gekürzt- by polska-org.pl

  
         
 

   

  


 Gebrüder Glöckner mit neuen Stahlgussverfahren

     

   Werbung 1936

 

 


   

            

                                                                  

 Denkmale nicht mehr

 vorhanden

 bilder by B 20

 

 


 

                   

                              Gasthaus zum Stern

Gasthaus

Curt Winkler

 



 Stand 1927

StellmacherErnst Bardelle
TischlerPaul Herzberg
MüllerReinhold Munsky
FriseurErich Rackwitz
BäckerReinhold Rackwitz
FleischerKurt Wilhelm
  
HandelIda Ersel
 Reinhard Kühne
 Fahrrad- Max Lehmann

 

 


GewerbeDampfsägewerk Werner & Söhne
                            Thomas &  Co.
  

 

                                                                                                                                                                             

  
 Stand:  1941   Bürgermeister Otto Nitschke
 1.1.1945    Kunau

 

 Vertrieben  1945

 

 


 ++++++ HEUTE:

   Gemeinde Halbau

                            

    


                          





 





 Hansdorf Jankowa Zaganska
 

 Einwohner: (1885)  151

                      (1897)   213

                     (1913)   244

                      (1944)  428 




                       Ort im ehem. Kreis Sagan Standesamt ab 1881 
             in Kunau

 

                                             

   
                                        Beschreibung des Ortes um 1845

 


 Grund und Boden/Auswahl
                                                                                             

1858Rittergut Herzogin zu Sagan u. Talleyrand


1886Rittergut Fam.Becker 

 104 ha
1898Rittergut Constantin Abel
Dampfziegelei
mit Kleinbahn

1909Rittergut Otto Constabel


1912Rittergut G.Braeca  --104 ha                                                               

1926

1930

Rittergut Emil Gietzelt --104 ha
1937Rittergut 

Gietzeltsche Erben



  140 ha

 

 


 Der nächste Anschluss:



 Lausitzer Bahnhof 1 km

 ab 01.11.1846 Strecke Sagan -Glogau

 Kursbuch.-Nr. 157

 Niederschlesische-Märkische Bahn

           

 

   




 


 1939 Volksschule-Schulgemeinschaft Nieder Ullersdorf

     

    


 Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche  Nieder Ullersdorf /Brandenburg


 Katholische Kirche  Halbau

                                                               

 Kirche heute


  

                                      Kath.-Kirche Neubau 2000
                                           St.Stanislawa Kostki


                   bild+text by polska-org.pl

 



                           
                                                     Werbung 1936

 

 


          

                      Nicht mehr vorhanden

   

               

                                   

 Industrie:Dampfsägemühle
 Dachsteine
 Braunkohlenwerke

 

 

HandelHolz --Otto Arlt
  
HandwerkBäcker Erich Herrmann
  
MedizinDr. med Georg Haack

 

 

           
  
 Stand: 1941   Bürgermeister  Jende
 1.1.1945    Kunau

 

 Vertrieben  1945

 

 


 ++++++ HEUTE:

   Gemeinde Halbau

                              

     

 











 Hartau Borowina

 Kirche von 1376

 Einwohner:  (1885)  441

                        (1897)  522 

                        (1913)  529

                        (1944)  473




  

  Standesamt ab 1876 im Ort

             -1941 in Langheinersdorf 

 

 

                                             Beschreibung des Ortes um 1845

 



 Grund , Boden und Vermögen /Auswahl
                                                                                                     

1858 Rittergut Graf von Stosch-Landesält.


1876
 Georg Graf von Stosch


1886

Rittergut Graf von  Stosch  598 ha
1898Rittergut Georg Graf von Stosch- Kreisrichter a. D.


1902

Rittergut Georg Graf v. Stosch, Wirkl.-Geh.-Rat

 
1913Vermögen Geheimer Rat Graf Georg v. Stosch-1 Mill. RM
1917Rittergut 
Albrecht Graf v. Stosch /Familienbes.  seit 1721
 
Inspektor: Becker
  598 ha 
1937

Bauerngüter

 

Rittergut

 

 Güter: Weidner + Krause + Schröter

 

 

 Albrecht Graf von Stosch-- 

 Inspektor:Becker

  Im Ehrenbuch der Schl.-Bauernschaft eingetragen

 

 

 



 Der nächste Anschluss:

                   

                               in Ebersdorf 7 km



 im Ort

                           

         




 



 Evangelische Schule: 
 1539 Schule erwähnt
 1845 Schule
 1867 Schule-75 Kinder-1 Lehrer
 1893 Schule-1 Lehrer
 1927 Schule - 1 Lehrer



 Volksschule: 
 1939 Volksschule


 


 ...in Harthau geboren :
 
 Hans Gottlieb Stosch , geb. 1730 in Harthau- gest.1787, Schul u. Sozialwesen

   Quelle by Tx 26

 


 

             

                                                                           Grafen von Stosch

   ... v. Haugwitz


         HEUTE: Schloss halb Ruine

          

      



 Kirche bis 1945

  Evangelische Kirche  Wittgendorf


  Katholische Kirche  Großenborau (1941)

 Kirche heute


                 
 bild+text by polsjka-org.pl



     

Denkmalschutz 1891 by Tx 27

   
 

  


                                          


          Gedenkstein für Carl Dietrich Graf Stosch - gefallen 1870 in Frankreich




 

                                                               Dorf - Info   :www.radeberger-spiegel.de

 

 


                       

                                                                                             Nicht mehr vorhanden

 

 


                           

Windmühle

im Ort

 

 


 

                                

                                 Gasthaus Robert Krause

 

 

 


Stand 1927

StellmacherFranz Gürtler
 Wilhelm Siegemund
TischlerPaul Hoffmann
SchuhmacherFriedrich Poost
MüllerAdolf Rutsch
SchmiedHermann Seifert
 Paul Stache
SchneiderAugust Woithe

 

               

  
 Stand:  1941   Bürgermeister Otto Krause
 1.1.1945  

 

 Vertrieben  1945

 

     


 ++++++ HEUTE:

   Großgemeinde Sprottau  
                      

             

  


                               





 




 Hermsdorf Zaganiec

 ab 1412
 

Einwohner:  (1897)  309

                       (1913)  318

                       (1944)  347

                      


                        Ort im ehem. Kreis Sagan                     Neuvorwerk



  Standesamt ab 1881 
              in Sagan

              

               

                                           Beschreibung der Orte um 1845      

  


 Grund und Boden/Auswahl
                                                                                   

1886

 Lehn Fürstentum Sagan 
1930

 

A.Schweig geb. Trützschler aus Weisswasser mit

 Rittergut Wendisch Hermsdorf 327 ha


  Pächter: P.F. Neumann

 

 


 Der nächste Anschluss:

                    

                                    in Sagan 7 km



 im Ort

                  




 



 Evangelische Schule: 
 1845 Schule-1 Lehrer
 1867 Schule- 1 Lehrer - 80 Kinder
 1893 Schule-1 Lehrer
 1927 Schule - 1 Lehrer
 
 1930 Neue Schule gebaut



 Volksschule:  
1939 Volksschule

 

 


                          

                            Nicht mehr vorhanden

 

 


 Industrie

Leinenweber Max Gnensch

Tuchfabrik  F. Stier

                                   Tierkörper-Verwertung

 

 




 Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche     Katholische Kirche
                                                                               
                                                                  Sagan

 

 


       

 

                 

              Gasthaus zu den 3 Linden Carl Heider


                    

 Wehr an 

 der Tschirne

                           Gasthaus Otto Walther

 


 

 Stand 1927

TischlerGebr. Mecke
BäckerGebr. Schulz

  

    


 Stand: 1941
 Bürgermeister Paul Scheunchen

1.1.-1945
 Kunau



 Vertrieben  1945

 

 

 

 ++++++ HEUTE:

   Gemeinde Halbau    
                                

 









 





 Hertwigswaldau Chotkow

 seit 1393
 

 Einwohner:  (1885)  746

                       (1897)  837

                      (1913)   761

                       (1944)  727

                       


                          Ort im ehem. Kreis Sagan  Ortsteil Ablaßbrunn



  Standesamt ab 1876 im Ort

              -1893 in Wachsdorf

              - ab 1921 im Ort

 

 

                                            Beschreibung des Ortes um 1845

 


 
     Grund und Boden/Auswahl

                                                                                                             

1886Rittergut

 

Stadtgemeinde Sprottau

 Pächter: Peckmann

 635 ha
1902Rittergut

 Stadtgemeinde Sprottau

 Pächter:

 
1926Rittergut wie 1902

 
1937

Rittergut mit

Schloss u. Gerichtsvorwerk

 

Stadtgemeinde Sprottau

 

Pächter: F. Grabert

 571 ha

 

 


 Der nächste Anschluss:



 seit 1901 Bahnhof -Ortsmitte

 Kleinbahn AG Grünberg



 im Ort

 

                     

                   



 



 Katholische Schule: 
 1900 23 Kinder-2 Klassen-1 Lehrer



 Evangelische Schule: 
 1845 Schule-1 Lehrer
 1867 Schule - 150 Kinder
 1893 Schule - 1 Lehrer
 1927 Schule - 2 Lehrer



 Volksschule: 
             
 1939    Volksschule

 

 


Sühne/Steinkreuz ,1 m,Granit,13.Jahrhundert bei der

                       St. Maria-Geburt-Pfarrkirche                              

                                           

      




 Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche im Ort




                                     Nicht mehr vorhanden

     




           
bild+text by polska-org.pl


   


 Katholische Kirche im Ort

 Kirche heute




   




                                                                           


  text-gekürzt-+bild by polska-org.pl


                                      

 

 


 



            Hänsels Gasthaus

 

           Schankwirtschaft von Siegesmund

 

 


Stand 1927

TischlerThomas Bock
SchmiedRichard Eichner
 Richard Rupper
 Richard Schulz
SchuhmacherRobert Gruhn
 August Hoertel
FleischerReinhold Haensch
 Otto Kotzman
SchneiderAugust Heinrich
 Gustav Liebig
 Reinhold Mache
SattlerAlfred Lange
MüllerRobert Lange
BäckerAgnes Rothe

 

                                                                                       

 
 Stand: 1941  mit Ortsteil Ablassbrunn
 1.1.1945    

 

 Vertrieben  1945

 

 



 ++++++ HEUTE:

   Gemeinde Briesnitz  
                            

   

   


                  





       

 


Herzoglich  Zeisau  / Czyzykow

 

Einwohner: (1897)  78

                      (1913)  80

                      (1925)  287

                      (1941)  86

                      

 
 +++  ab 1945 nicht mehr existent      1.4.1938 in Neuhammer eingegliedert



  Standesamt ab 1881 
               in Lipschau-Dohms

  

 

    
                                     Beschreibung des Ortes um 1845

  


  
 Ansichtkarte um 1930

 



 Grund und Boden/Auswahl
                                                                                                     

1886

Rittergut

 Lehnfürstenthum Sagan

 Einzelverpachtung von 159 ha


   
1917Rittergut wie 1886

 

 

 




 


 1938 Volksschule-Schulgemeinschaft Neuhammer

 

 


     Gasthaus Fritz Kieke


      Gasthaus Fritz Ludwig

 


 Kleinhandel Frieda Hirche


 

   


                                                            





     




 Hirschfeldau Jelenin

 seit 1292

 Einwohner: (1885)  857

                      (1897)  887

                     (1913)   887

                      (1944)  912 

                      



                         Ort im ehem. Kreis Sagan Forsthäuser



 


   Standesamt 
            -ab 1881 in Hertwigswaldau

                

 

                  
                                             Beschreibung der Orte um 1845

  



         
         Ansichtkarte um 1930 by B 20

 

 




 HIRSCHFELDAU

 
 12 km nordöstlich von Sagan, an der jetzigen Hauptstrasse 296 , liegt Hirschfeldau.
 
 1845  noch als  getrennte Orte: Nieder , Mittel  u. Ober Hirschfeldau.
 
 
 Das Dorf ist von weitläufigen Wäldern umgeben wobei die Kiefer vorherrschend ist. 
 
 Höchste Erhebung im flachen Land der Schöpsberg mit 167 m ü. NN.
 
 
 Als Waldhufendorf Ende des 12.Jahrhundert von deutschen Siedlern angelegt.
 
 Vornehmlich aus Schwaben, Thüringen und Niedersachsen.
 
 
 Sprach man im Jahr 1299 von "Hersvelde" so  entwickelte sich der 
 
 Dorfname 1459 auf "Hirsfelde".
 
 Die Reste eines Rundweilers deuten darauf hin, dass sich in nächster Nähe 
 
 eine slawische Siedlung befand.
 
 
 In der Gründungsphase sollen bereits 50 Bauernwirtschaften tätig gewesen 
 
 sein. Urkundlich wird Hirschfeldau 1299 im Zusammenhang mit den Tod
 
 Johann von Ponickau erwähnt. Die über 
 
 Jahre nachgewiesenen Einfluss der Familie von Knobelsdorff ,wurde bereits 1439 in 
 
 einem Lehnsbrief festgestellt. Von Knobelsdorff-Uradel
 
  aus der Markgrafschaft Meißen-war jahrelang in Hirschfeldau vertreten.
 
 
 1845 war Landschaftsdirektor Ernst Friedrich von Knobelsdorff  Besitzer 
 
 von Nieder und Mittel Hirschfelde.
 
 
 Die Reformation zog in Sagan 1539   ein, wobei Hirschfeldau ein Jahr später 
 
 evangelisch wurde.
 
 Der 30jährige Krieg (1618-1648) forderte auch von Hirschfeldau und anderen Dörfern 
 
 große Opfer.
 
 
 Um über 30 000 Soldaten zu versorgen mussten die Dörfer über 200 Rinder,1500 
 
 Schafe, große Mengen an Heu und Stroh aufbringen.
 
 Jahrelang zogen Soldaten von Wallenstein und der Gegner Schwedische Truppen 
 
 durch das Land und verwüsteten die Stadt Sagan mit den um-
 
 liegenden Dörfern. Durch bäuerliche Verschuldung fiel ein großer Teil des 
 
 Grundbesitzes an die Gutsherrschaft.
 
 
 In der Gegenreformation besetzte man 1668 die Kirche in Hirschfeldau mit einen 
 
 katholischen Geistlichen.
 
 Westlich von Sagan wurde an der Landesgrenze in Jeschkendorf eine evangelische
 
 Grenzkirche errichtet die auch von Protestanten aus Hirschfeldau genutzt wurde.
 
 
 Nachdem die Wunden des 30 jährigen Krieges weitgehent überwunden waren, sorgte 
 
 
 der 7 jährige Krieg zwischen 1740 und 1763 wiederholt für Verwüstungen 
 
 in der Region. Um Schlesien ingesamt zu stärken unterstützte Friedrich II.
 
 unter anderen die Gutsbesitzer finanziell ,wenn sie Bauern und Häuslerstellen
 
 für Neusiedler anlegten. Ober Hirschfeldau profitierte besonders daran.
 
 
 In Zuge der Religionsfreiheit bekannten sich zwei Drittel Hirschfeldau zur 
 
 evangelischen Kirche.
 
 
 Trotzdem blieb die Kirche katholisch ( 1927: 93 Mitglieder).In einer Urkunde von 1376
 
 wird die Nikolai-Kirche erwähnt, vorher gehörte sie zum Magdalenenkloster in Sprottau.
 
 
 Heimat der über 570 evangelischen Mitglieder war jetzt  Hertwigswaldau.
 
 Seit Anfang des 17.Jahrhundert gehörte das Oberdorf einer Familie Wagner.
 
 Nach fast 200 Jahren im Familienbesitz wurde es 1787 an den
 
 General von Frankenberg verkauft .
 
 Ebenso gehörte das Gut Nieder Hirschfeldau dazu.
 
 
 Die in Mittel Hirschfeldau ansässige Familie von Knobelsdorf verkaufte das Gut 1797 
 
 
 an Charlotte von Frankenberg. Die südlich gelegene Neuansiedlung erhielt ihren 
 
 
 Namen:  Charlotttenthal.
 
 
 Der Sohn vom Landrat Francke verkaufte das Gut 1817 an Ernst von Knobelsdorff
 
 der es bis 1853 hielt . Carl August von Sydow besaß die Güter nur bis 1856, als sie 
 
 von Johann Bonte gekauft wurden sind.
 
 
 1861 wurden die Hirschfeldauer Güter unter den Kindern aufgeteilt.1905 besaß Frau
 
 Helene Bonte das Gut Ober Hirschfeldau und Frau Jenny Tomazewski , geb. Bonte , 
 
 das Gut Nieder Hirschfeldau.
 
 
 Durch den Bau der Eisenbahn Sagan - Neusalza erhielt Hirschfeldau 1890 einen  
 
 
 Bahnhof.
 
 Im September 1913 wurden im Ort die ersten Häuser elektrisch angeschlossen.
 
 
 
 In der letzten großen Erfassung 1939 hatte Hirschfeldau unter Bürgermeister Schulz 
 
 925 Einwohner  in 231 Häusern
 
 
 
 Am 26.Juni 1945 übergab die Rote Armee die Verwaltung des Kreises an die 
 
 polnische  Administration.

 Bis zum 28.Juni wurde der Großteil der deutschen Bevölkerung in
 
Richtung Westen vertrieben.
 
 
 
 Quellen: Internett, Bücher von 1845/1927/1939-
 
 

 

 


 Grund und Boden

 Ober u. Nieder Hirschfeldau /Auswahl
                                                                                           

1858 Rittergut Ober + Mitte + Nieder Hirschfeldau

 ...von Sydow


1876
Ober Hirschfeldau
Louis Bonte

Mittel + Nieder Hirschfeldau
Frau Jenny Ostwald geb. Bonte



1886

Rittergut

 

Ober Hirschf: Louis Bonte

 Nieder Hirschf: Frau Jenny Ostwald

675 ha

361 ha

1917Rittergut


 Nieder  Hirschf.-:Jenny Tomascewska

 Familienbesitz seit 1856

 
1926Rittergut Ober Hirschf: Carl Grüssemann
1937

Rittergut




 

 

 

 

Bauerngüter

 

 

Ober Hirschf: 

 Kurt+Ernst Grüssemann seit 1905

 

 Nieder Hirschf  mit Vorwerk Hirschgut: 

 H.F.Tomasczewski-- Inspektor: Bergius

 

Schüller+ Menzel+Thomas

704 ha

390 ha

Merinoschafe

Kaltblutzucht

 

 


  1930:  Geschiebeblock mit 3,50 m Länge

 

 


 Der nächste Anschluss:

                                            

                             Bahnhof 3 km- seit 1890

 Haltestelle 3 km

                                        



 ADAC - Mitglied  1913
      

    

                                                             



 



 Katholische Schule: 
 1845 Schule - 1 Lehrer
 1900 Schule-21 Kinder-1 Klasse-1 Lehrer
 1925 Schule -28 Kinder-1 Klasse-1 Lehrer



 Evangelische Schule: 
 1867 Schule -150 Kinder
 1893 Schule - 2 Lehrer
 1927 Schule - 2 Lehrer



 Volksschule: 
                
 1939 Volksschule

 

 




  
         
 
bild+text/auszugsweise--by polska-org.pl

    


.


..von Knobelsdorf        

                                                                

...von Nechern

...von Seidel                 ...von Francke

...von Sydow

 

 



 Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche Hertwigswaldau


 Katholische Kirche  im Ort

 Kirche heute St. Nikolai


                                 

              bild + text-gekürzt- by polska-org.pl




Denkmalschutz 1891 by Tx 27



 

                                                             by google;   Familie Liebert

 

 

  

                  Nicht mehr vorhanden      

 

 


          

            Gasthof zur goldenen Krone Ernst Schulz

 Gasthaus Wolke

 

 


 Stand 1927

SchmiedRichard Balzer
 Gustav Deckert
 Oskar Rose
BäckerL. Hattwig
 Paul Rothe
SchuhmacherOtto Hensel
 Hermann Reparay
 Hermann Vogt
SchneiderBernhard Hofmann
BöttgerAugust Hontke
SattlerErich Körner
SchlosserVincent Pietz
MüllerPaul Reimann
 Bernhard Scheibe
StellmacherHermann Schulz
 Hermann Sucker
  
HandelPferde -- B. Wandel

 

 


 Stand: 1945 mit Forsthäuser

   1.1.1945   Hertwigswaldau



 Vertrieben  1945

 

 


 ++++++ HEUTE:

   Gemeinde Sagan Land
                        

 

  


       







 





 Hirtenau Puszkow
  

 Einwohner: (1897)  249

                      (1913)  337

                       (1944) 286



    ab 18.12.1936 neuer Name
   
   vorher Puschkau


                      Ort im ehem. Kreis Sagan   HEUTE: Ort nicht mehr vorhanden



 
  Standesamt ab 1881 in 
  Lipschau-Dohms 
  


  

  

                                            Beschreibung des Ortes um 1845

  

 


           
         Königl.-Meßtischplatte 1888

            

 


 Grund und Boden/Auswahl

 Puschkau/Hirtenau                                                                        

1886 Lehn Fürstentum Sagan-  Einzelpacht folg. Jahre

  137 ha
1902 wie 1886 
1930 wie 1886 

 Pächter: Fritz Winkler    

 124 ha

 

 


 Der nächste Anschluss:

 

 

 in Loos 3 km  --  ab 1991  eingestellt ----->  siehe Loos

                            

 




 



 Evangelische Schule: 
 1845 Schule  -1 Lehrer
 1867 Schule - 1 Lehrer - 72 Kinder
 1893 Schule - 1 Lehrer
 1927 Schule - 2 Lehrer



 Volksschule: 
 1939 Volksschule

 

   




Kirche bis 1945




  Evangelische Kirche:  Dohms Katholische Kirche: Eisenberg


   


     

 Stand:  1941 Bürgermeister Paul Heider

 1.1.1945 Queisthal

                                                     

 

 Vertrieben  1945

  

 


 ++++++ HEUTE:



 
          +++ ab 1954 eine Kolonie -----> Ort  Heute (2018) nicht mehr vorhanden

                  

                  

                     quelle by polska-org.pl

   

 








 

 




 Hirtendorf Pasterzowice

 seit 1283
 

 Einwohner:  (1885)  193

                       (1897)  252

                       (1913)  281

                       (1944)  271

 Klein Hirtendorf

  Standesamt ab 1881
              in Sprottau

 

 

    
                                           Beschreibung des Ortes um 1845

 

 

 Grund und Boden/Auswahl
                                                                                         

1869 RittergutFrau Herzogin Acerenza-Pignateli in Wien


1898Rittergut E.A.H. Seimert
 
 Inspektor: Hoffmann

1902Rittergut E.A.Hermann  Seimert

Inspektor: Törpe
390 ha

1921


1930

Rittergut Frau E.Steiner
 Inspektor: Schulz
 380 ha 
 Stärkefabrik 
1937Rittergut H. Caje, Staatlich geprüfter Landwirt

359 ha

Merinoschafe

Stärkefabrik

 

 


 Der nächste Anschluss:

 

                          

                                   in Sprottau 4 km



 im Ort

                          

      



 



 Katholische Schule: 
 1900 Schule in Sprottau



 Evangelische Schule: 
 1927 Schule - 1 Lehrer



 Volksschule: 
 1939 Volksschule

 

            

             

                                                 Fam.  Wilhelm " by --google

  

   




 Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche       Katholische Kirche
                                                                             
                                                                 Sprottau

 

 

 


                           

                                                                                                     HEUTE: Ruine

                 
                            bild+text-gekürzt- by polska-org.pl

 




 Stand 1927

SchuhmacherOswald Deichsler
SchmiedFranz Weiß


 

  

 Stand: 1941 Bürgermeister Erwin Großmann

 1.1.1945  Hartau



  

 Vertrieben  1945

 

 


 ++++++ HEUTE:

   Großgemeinde  Sprottau  
                    

        

   


                                        





 


 


03.01.1936 im Ortsregister eingetragen 
 Hierlshagen Ostaszow


 


  Einwohner (1939)  282

 ab 15.08.1937  mit 42 Bauernhöfe



 1939 ein Ortsteil von Langen



Standesamt 1941 in Primkenau

 

 

 Der nächste Anschluß:


 Primkenau 2 km




 Primkenau

 




   Erbaut durch den Reichsarbeitsdienst  (RAD ) 

      10/106  "Konrad v. Thierberg",

      8/106 -Jacob v. Kurland- ,  

      11/106 "Freiherr v. Heynitz"

     -------------> weitere Hinweise zum RAD ---------->RAD im Kreis

                Bauern aus Norddeutschland wurden angesiedelt

 

   



 


 1937 Schule neu im Ort
 1939 Volksschule- Schulgemeinschaft Langen

                             

 





  quelle by sprottauer jahreskalender 1937



  Grund und Boden          
                          -/Auswahl





  Güter 1937  Schlesische   Landgesellschaft Breslau





  Sprottebruch     Genossenschaft





   Freigut Stadt Sprottau




      bilder  by B 20

                     Wohnhaus heute 2010

 




 Kirche bis 1945

 Evangelische Kirche          Katholische Kirche
                                                                         
                                                 Primkenau





   Hierlshagen ein Ortsteil von Langen 1941

 

 Vertrieben  1945

 

 


 ++++++ HEUTE:

 Gemeinde Primkenau 

   

                                       

                                  



 

             ...zur Seite  : John-K

 

 

         

BITTE WEITER BLÄTTERN !

Nach oben